Cebelitarık’ta yaşayan makak maymunları üzerinde gerçekleştirilen bir bilimsel araştırma, kontrolsüz turizmin ve sağlıklı gıda yetersizliğinin yaban hayatı üzerindeki beklenmedik etkilerini ortaya koydu. Hakemli bilimsel dergi Scientific Reports’ta yayımlanan çalışmaya göre, bu bölgede yaşayan makaklar, turistlerin sunduğu dondurma, kurabiye ve yüksek şeker içeren atıştırmalıkların neden olduğu sindirim sorunlarıyla başa çıkabilmek için “jeofaji” adı verilen toprak yeme davranışına yöneliyor. Doğal beslenme alışkanlıkları ot, yaprak ve tohumlarla sınırlı olan makaklar, insan kaynaklı süt ürünleri ve aşırı tuz ile şekerin sindirim sistemlerine verdiği zararları dengelemek amacıyla toprağı “doğal bir ilaç” olarak kullanmaya çalışıyor.
Araştırma sonuçları, insanlarla etkileşimin sıklığı ile toprak tüketimi arasında doğrudan bir ilişki olduğunu gösterdi. Gözlem altında tutulan yaklaşık 230 makak, haftada ortalama 12 kez toprak yerken, turist sayısının arttığı yaz aylarında bu oranın yüzde 40 artış gösterdiği belirlendi. Turistik alanlarda yaşayan makak gruplarının, tüm toprak yeme vakalarının yüzde 72’sini oluşturduğu dikkat çekerken, insanlarla hiç temas etmeyen makak gruplarında bu davranışın hiç gözlemlenmemesi, sorunun tamamen insan kaynaklı beslenme alışkanlıklarından kaynaklandığını kanıtladı.
Uzmanlar, makakların toprağı sindirim sistemlerinde koruyucu bir bariyer oluşturmak ve besin yetersizliği nedeniyle zararlı bileşenlerin emilimini sınırlamak adına bir “takviye” olarak kullandığını belirtiyor. Araştırmanın başyazarı Silvain Lemoine, Kuzey Afrika’daki doğal makak popülasyonlarında nadiren gözlemlenen bu davranışın Cebelitarık gibi insan etkisinin yoğun olduğu bölgelerde artmasının, yaban hayatın hayatta kalmak için geliştirdiği trajik bir adaptasyon olduğunu vurguladı. Bu durum, insan müdahalesinin yalnızca hayvanların sağlığını değil, aynı zamanda binlerce yıllık doğal davranış kalıplarını da köklü bir şekilde değiştirdiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
